Een bakkie en een glimlach

Verschenen op H/Nieuws (8-5-2018)

Momenteel verricht ik binnen het innolab Laak vitaal het meest uitdagende onderzoek dat ik ooit heb mogen doen: naar armoede en waardigheid. Aroede wordt vaak gereduceerd tot een financiële kwestie. De gevoelens die arme mensen hebben, hun worsteling met hun ‘waarde’ in de samenleving, met hun eigenwaarde, is nauwelijks onderwerp van gesprek.

Alsof zij alleen iets betekenen wanneer ze via de arbeidsmarkt iets kunnen opleveren. Als dat het criterium is, wat doe je met kinderen? Of ouderen? Of chronisch zieken? Je kan mensen niet bij het groot vuil zetten omdat ze niet direct betrokken zijn bij de samenleving. En je kan hen niet reduceren tot alleen een bron van inkomen.

Daar komt bij dat ‘waardigheid’ een ongrijpbaar begrip is dat grenst aan begrippen als schaamte, eer, respect, zelfrespect, bejegening aan grenzen, maar dat deze het net niet helemaal dekken. Juist deze cluster van begrippen wijst erop dat waardigheid een fundamenteel ingrediënt is van het menselijk leven.

Tegelijkertijd blijken mensen uiteenlopende opvattingen over het begrip waardigheid te hebben, wat gelet op de vaagheid van het begrip niet verwonderlijk is. Dus leek het mij van belang de mensen zelf te vragen hoe ze waardigheid definiëren en invullen. Maar dat is bepaald niet eenvoudig.

Ik interview mensen die elke dag moeten overleven en gebukt gaan onder een stigma ‘minder waarde’ te hebben. Ze gaan geknakt door het leven en weten dat de samenleving weinig begrip toont voor hun innerlijke wereld. De dynamiek in zo’n gesprek is dan ook anders dan in normale interviews. Het is altijd afwachten hoe open mensen over hun waardigheid willen praten en of ze hetzelfde eronder verstaan als jijzelf. Met het onderwerp ‘waardigheid’ raak je hen in hun ziel. Dat leidt vaak tot heftige emoties waar je als onderzoeker nauwelijks op voorbereid bent.

In zo’n situatie weet ik niet wat precies te doen, hoe te reageren. Je emoties de vrije loop laten, of ze in banen leiden? Ik voel me hulpeloos. Tegelijk is het zo dat ik mij klein en nederig voel omdat deze mensen zich bloot geven. Natuurlijk ben ik blij met een geslaagd interview, maar de gesprekken geven mij gemengde gevoelens en houden mij dagen daarna bezig.

Elke keer dat ik een verhaal hoor waarin mensen zich beroofd voelen van hun eigenwaarde, word ik teruggeworpen op m’n eigen ervaringen van armoede in mijn jeugd. Deze ervaringen geven mij extra motivatie om de gesprekken aan te gaan, om in beeld te brengen hoe mensen die kampen met armoede zich waardig overeind houden.

De komende tijd ben ik nog bezig observaties bij de voedselbank te verrichten, diepte interviews te houden in hartje Molenwijk en Schipperskwartier en informele gesprekken te voeren met betrokkenen. Je zal mij regelmatig in Laak zien zitten, op straat met een kan koffie en een kleurrijk bord met daarop ‘Een verhaal voor een bakkie en een glimlach’. Tot dan.

Jaswina

Terug naar het overzicht

Stel uw vraag

Wil je meer weten over Laak Vitaal? Of heb je een vraag of opmerking over ons project? Vul dan onderstaand contactformulier in.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.